Η σύννομη χρήση φωτογραφιών και βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα του Διαδικτύου

* Το παρόν δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Νέος Αγών του Ν. Καρδίτσας (15-4-2021)

Αναμφίβολα η χρήση των κοινωνικών δικτύων μέσω του Ίντερνετ (όπως το Facebook, Instagram, Twitter, κα.) έχει δημιουργήσει μία νέα πραγματικότητα. Ωστόσο, αυτή η νέα πραγματικότητα δεν αποτελεί κάτι ξεχωριστό από τη ζωή που ζούμε συμβατικά. Για το λόγο αυτό κάθε ενέργειά μας στα κοινωνικά δίκτυα λαμβάνει χώρα (και συνεπώς επιφέρει συνέπειες) στη συμβατική και καθημερινή μας ζωή. Για το λόγο αυτό, οι πράξεις και οι παραλείψεις μας στα κοινωνικά δίκτυα κρίνονται νομικά με βάση τους νόμους, αλλά και τις αντιλήψεις, της συμβατικής καθημερινότητας μας.

Στα γραφεία μας φτάνουν συχνά καταγγελίες για χρήση, επεξεργασία και διαμοιρασμό παράνομου υλικού μέσω κοινωνικών δικτύων του Ίντερνετ. Με άλλα λόγια, είναι συχνό το φαινόμενο, μέσω των κοινωνικών δικτύων, οι χρήστες να διατηρούν, να συλλέγουν, να επεξεργάζονται και να μοιράζουν οπτικοακουστικό υλικό (όπως φωτογραφίες και βίντεο), το οποίο α) είτε έχουν αποκτήσει χωρίς την συναίνεση του εμφανιζόμενου, β) είτε το απέκτησαν σε χρόνο προγενέστερο – κατά τον οποίο  χρόνο ο εμφανιζόμενος είχε συγκατατεθεί, αλλά στη συνέχεια ανακάλεσε αυτή τη συγκατάθεση, γ) είτε πρόκειται για υλικό το οποίο ήταν ευθύς εξαρχής παράνομο, όπως σε περιπτώσεις ανηλίκων. Όλες οι ανωτέρω περιπτώσεις χρήζουν ιδιαίτερης νομικής προσοχής, καθώς υπό προϋποθέσεις οι ανωτέρω ενέργειες μπορούν να έχουν σημαντικές νομικές συνέπειες για το πρόσωπο, το οποίο προβαίνει σε τέτοιου είδους πράξεις.

Γενικά, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι θεμέλιο λίθο για την χρήση οπτικοακουστικού υλικού (όπως φωτογραφίες και βίντεο) αποτελεί η συναίνεση του υποκειμένου. Βέβαια, η συγκατάθεση υπόκειται σε μία σειρά προϋποθέσεων, οι οποίες θα πρέπει όλες να πληρούνται, προκειμένου τελικά η οποιαδήποτε επεξεργασία εν προκειμένω από τα κοινωνικά δίκτυα να είναι νόμιμη. Επιπλέον, υπάρχουν και περιπτώσεις, όπως αυτές των ανηλίκων, στις οποίες και η συναίνεση του υποκειμένου από μόνη της δεν επαρκεί για να δικαιολογηθεί η νομιμότητα της επεξεργασίας των ανωτέρω πληροφοριών.

Τέλος, να σημειώσουμε ότι η μη νόμιμη συλλογή, επεξεργασία και διαμοιρασμός οπτικοακουστικού υλικού (όπως φωτογραφίες και βίντεο) μέσω κοινωνικών δικτύων του Ίντερνετ είναι σε θέση να δημιουργεί πολυεπίπεδες ποινικές και αστικές ευθύνες για τον αυτουργό των συναφών πράξεων. Οι σχετικές αξιώσεις θα σχετίζονται με διάφορες παραβιάσεις της νομοθεσίας, όπως ενδεικτικά, με την παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, την προσβολή της προσωπικότητας και τη προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας. Οι δε αστυνομικές αρχές της χώρας μας διαθέτουν πλέον ένα σύγχρονο «οπλοστάσιο» για τις περιπτώσεις στις οποίες ο φυσικός αυτουργός των αντίστοιχων πράξεων δεν προκύπτει άμεσα.

Συμπερασματικά, οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων του Ίντερνετ θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τους «εικονικούς» τους φίλους. Παράλληλα, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι οι πράξεις και παραλείψεις στο Διαδίκτυο δεν τελούνται σε μια άλλη χώρα, αλλά ενδεχομένως στον από κάτω δρόμο, όπου κι εκεί ο ίδιος Νόμος εφαρμόζεται.