Το Δημόσιο, οι ζημιωθέντες και οι ασφαλιστικές εταιρίες…

* Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στην οικονομική εφημερίδα NextDeal Τεύχος Νο 195 Μάρτιος 2009 (http://www.nextdeal.gr/press_item.php?therid=1555)

Τα πρόσφατα επεισόδια – πρωτοφανής έκτασης – που έλαβαν χώρα σε όλη την Ελλάδα σημάδεψαν τα τέλη του 2008. Δυστυχώς, η οργή μεγάλης μερίδας της νεολαίας δεν άφησε ακέραιη τις ιδιοκτησίες διαφόρων ιδιωτών και κυρίως μεγάλων εταιριών. Κάποιοι από αυτούς είχαν προνοήσει έχοντας ασφαλίσει τα επιχειρηματικά τους συμφέροντα και τις περιουσίες τους από τον κίνδυνο καταστροφής λόγω επεισοδίων. Όσοι υπήρξαν προνοητικοί, αποζημιώθηκαν κατά τα συμφωνηθέντα από τις ασφαλιστικές τους εταιρίες για τις ζημίες που υπέστησαν. Στο παρελθόν, έχει ανοίξει ο δρόμος της δικαστικής διεκδίκησης αποζημιώσεων από το Δημόσιο για όσους καταστράφηκαν οι περιουσίες τους κατά τη διάρκεια επεισοδίων, καθώς ο νόμος παρέχει τα στηρίγματα προς τούτο.
Το άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα ορίζει ότι: «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος». Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 και 3 του ν. 1481/1984, ο κλάδος της αστυνομίας, έχει ως ειδικότερη αποστολή, εκτός άλλων, την «απρόσκοπτη κοινωνική διαβίωση των πολιτών», καθώς και την «προστασία των ατομικών ελευθεριών του πολίτη», μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, κατά το άρθρο 17 του Συντάγματος, και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Συνεπώς, η ανωτέρω διάταξη, παράλληλα με την προστασία του γενικού συμφέροντος, αποβλέπει και στην προστασία των περιουσιών των ατόμων, ενώ η παραβίασή της από κρατικά όργανα, με πράξεις ή παραλείψεις τους κατά την ενάσκηση της δημόσιας εξουσίας, μπορεί να στοιχειοθετήσει, υποχρέωση του Δημοσίου προς αποζημίωση, κατά το άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα. Σε γενικές γραμμές υπάρχει νομολογία που στηριζόμενη στις ανωτέρω διατάξεις – και όχι μόνο – έχει αποφανθεί υπέρ της καταβολής αποζημίωσης από πλευράς του Δημοσίου σε ιδιώτες και επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημίες από επεισόδια κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων.

Το βασικό επιχείρημα στο οποίο βασίστηκαν τα δικαστήρια ήταν το γεγονός ότι τα αστυνομικά όργανα δεν έλαβαν τα κατάλληλα προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα για την αποτροπή της καταστροφής. Επίσης, σύμφωνα με τις δικαστικές αποφάσεις το Δημόσιο απαλλάσσεται από την υποχρέωσή του για καταβολή αποζημίωσης, μόνο όταν πρόκειται για γεγονότα ανωτέρας βίας που ξεπερνούν τις δυνατότητες της αστυνομίας να προβλέψει και να καταστείλει και εφόσον τα αστυνομικά όργανα αποδεδειγμένα έκαναν ό,τι μπορούσαν για τη ζωή και την περιουσία των πολιτών.Επιπλέον, σύμφωνα με άρθρο 14 του Ν. 2496/1997 εάν ο ασφαλισμένος έχει αξίωση προς αποκατάσταση της ζημίας κατά τρίτου, η αξίωση περιέχεται στον ασφαλιστή στην έκταση του ασφαλίσματος που κατέβαλε. Συνεπώς και σε συνδυασμό με τα προαναφερθέντα, εφόσον μία ασφαλιστική εταιρία κατέβαλε ασφάλισμα για ζημία που υπέστη ασφαλισμένος από τα πρόσφατα επεισόδια, δύναται να αξιώσει από το Δημόσιο – πλέον – το ποσό αυτό, εφόσον το δικαστήριο καταγνώσει ευθύνη του Δημοσίου, ως ανωτέρω. Βέβαια, σε μία τέτοια περίπτωση, θα πρέπει η ενάγουσα εταιρία να είναι προετοιμασμένη ότι οι δικαστικοί αγώνες της θα διαρκέσουν αρκετά χρόνια, καθώς το Δημόσιο συνηθίζει να εξαντλεί όλα τα ένδικα μέσα. Συνεπώς, οι δυνατότητες υπάρχουν σε όποιον επιθυμεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη. Όμως, θα πρέπει όποιος αποφασίσει να εμπιστευτεί την ελληνική δικαιοσύνη μαζί με τις αγωγές να καταθέσει και αρκετή υπομονή. Κλείνοντας, θα έπρεπε να επισημάνουμε το ζήτημα της αστικής ευθύνης του Δημοσίου αγγίζει πολλές πτυχές, τόσο επιχειρηματικών συμφερόντων, όσο και πολιτικής, ενώ ακόμα και οι αμιγώς νομικές πτυχές του εγείρουν έντονους προβληματισμούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s